Investeren in New Towns loont: elke euro levert €1,20 op
Investeren in de 7 New Towns loont: elke geïnvesteerde euro levert naar verwachting €1,20 aan maatschappelijke baten op. De steden staan voor een grote en brede opgave rond leefbaarheid, veiligheid en kansengelijkheid die gemeenten niet alleen kunnen oplossen. Dat blijkt uit gepubliceerd onderzoek van de Rebel Group. De New Towns roepen het Rijk daarom op om samen werk te maken van de leefbaarheid en toekomstbestendigheid van hun steden.
Het onderzoek is overhandigd aan minister Boekholt-O'Sullivan van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening en op 9 september 2026 besproken met Kamerleden. De minister herkent en deelt de zorgen over de leefbaarheid in de New Towns. Ze zal de bevindingen van het rapport zorgvuldig bestuderen en op basis daarvan bekijken welke vervolgstappen passend zijn.
3 concrete voorstellen
Onderzoek maakt duidelijk: alleen een gezamenlijke aanpak van Rijk en gemeenten kan de opgaven in de New Towns het hoofd bieden. De 7 gemeenten doen daarom 3 concrete voorstellen aan het Rijk:
- Start samen met de New Towns met de New Town-strategie. De Tweede Kamer heeft unaniem uitgesproken dat er een New Town-strategie moet komen.
- Maak een aanvullende rijksaanpak met een eigen categorie New Towns, met een langdurige en brede financiële inzet. De gemeenten doen wat ze kunnen, maar de uitdagingen overstijgen de draagkracht van de individuele gemeenten.
- Laat rijksregelingen beter aansluiten op de New Town-opgaven. Zo wordt voorkomen dat projecten in wijken en buurten stoppen omdat tijdelijke financiering afloopt.
"Voor de inwoners van de New Towns is het nodig dat Rijk en gemeenten samen aan de slag gaan. Het onderzoek laat zien dat die samenwerking nodig is én dat het daadwerkelijk verschil maakt in wijken en buurten", stelt Michel Bezuijen, voorzitter van de New Town Alliantie en burgemeester van Zoetermeer. "Zonder tijdige investeringen dreigen nieuwe aandachtswijken te ontstaan. We hebben daarbij een mix van maatregelen nodig: van cofinanciering tot andere gerichte ingrepen in wijken en buurten. Door nu samen in te grijpen, zorgen we dat onze New Towns sterke, aantrekkelijke plekken zijn en blijven om te wonen, te werken en op te groeien."
New Town-uitdagingen kunnen gemeenten niet alleen aan
De 7 New Towns hebben per stad een maatregelenpakket opgesteld voor leefbare wijken en steden. Uit het onderzoek blijkt dat elke geïnvesteerde euro €1,20 aan maatschappelijke baten oplevert, bij een langdurige, gezamenlijke inzet van gemeenten, Rijk en partners. Dankzij deze investering zouden 1.600 leerlingen zich beter kunnen ontwikkelen. Ook verbetert de leefkwaliteit in 153.000 woningen en hebben naar verwachting 28.000 mensen minder zorg nodig.
Wat New Towns onderscheidt
De gemeenten Almere, Capelle aan den IJssel, Helmond, Nieuwegein, Nissewaard, Purmerend en Zoetermeer werken samen in de New Town Alliantie. Het zijn steden die in de jaren '70 en '80, in opdracht van het Rijk, stormachtig zijn gegroeid van klein dorp of uit het niets naar een stad. Inmiddels zijn grote delen van de steden tegelijk verouderd en zijn de ontwikkelmogelijkheden van jongeren lager.
In toenemende mate vestigen mensen zich in een New Town vanwege het aanbod van betaalbare woningen. Die instroom, waaronder relatief veel kwetsbare bewoners, concentreert zich in specifieke wijken en buurten. Hierdoor staat de sociale cohesie, bestaanszekerheid en ontwikkelmogelijkheden voor jongeren al langere tijd onder druk. Zonder gerichte investeringen dreigt deze neerwaartse ontwikkeling zich verder te versterken. Daarmee hebben de New Towns een opgave die in schaal en samenhang verschilt van die van andere steden.
De geschiedenis laat zien dat samenwerking tussen het Rijk en gemeenten grote impact kan hebben. Met zo'n samenwerking kunnen New Towns ook nu een belangrijke bijdrage leveren aan de nationale opgaven.
